Werkloosheid neemt toe bij bijna alle partijen

DEN HAAG – De werkloosheid zal de komende jaren blijven toenemen en voor de mensen die wel werk hebben vallen de lonen lager uit. Dit blijkt uit de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s die het CPB maandag bekend hebben gemaakt.

Alleen in het pakket van de PVV zal de werkloosheid op de korte termijn (2017) met een half procent afnemen. Op de lange termijn (tot 2040) is het verschil in de werkgelegenheid tussen de VVD en de SP het grootst: een verschil van een half miljoen banen.

Het CPB heeft er in eerste instantie naar gekeken hoe het beeld eruit zal zien na het einde van een volgende kabinetsperiode in 2017, maar heeft ook gekeken naar de effecten op de langere termijn tot 2040.

Werkgelegenheid
Uit de berekeningen blijkt dat de meeste partijen pas op langere termijn de werkgelegenheid verbeteren. Dit komt door bezuinigingsmaatregelen als de aanpak van de hypotheekrenteaftrek en het aanpassen van de AOW-leeftijd.

Met name bij de VVD, CDA , GroenLinks en in mindere mate D66 zullen de voorgestelde maatregelen tot meer werkgelegenheid leiden. De maatregelen van de SP leiden tot minder werkgelegenheid.

Verschil VVD en SP
Tussen de VVD en de SP is dit verschil zelfs 7 procent: dat betekent dat met het programma van de VVD in 2040 een half miljoen meer banen gecreëerd zullen worden dan bij de SP.

Bij de PvdA en PVV daalt de werkgelegenheid maar neemt de werkloosheid op de langere termijn (tot 2040) af.

Woningmarkt
De woningmarkt werkt niet goed, aldus het CPB . Maar met de verkiezingsprogramma’s verbeteren de PvdA, Groenlinks, ChristenUnie, SGP en in mindere mate D66 zowel de koop- als de huurmarkt.

Bij de PVV, SP en in mindere mate bij de VVD en CDA verslechtert juist de werking van de woningmarkt: voornamelijk het aanbod van huurwoningen neemt met deze programma’s af.

Dit leidt volgens het CPB tot langere wachtlijsten, meer scheefhuur en illegale onderhuur. Het gevolg is dat ook de koopmarkt daardoor verder in verdrukking komt.

Volgens de berekeningen blijven de PVV en de VVD de woningmarkt verstoren doordat bij hen de hypotheekrenteaftrek aftrekbaar blijft.

De prijzen van de koopwoningen dalen echter bij alle partijen behalve de PVV en VVD, terwijl de huren stijgen. Alleen bij de SP en de PVV zullen de huren dalen.

Zorg
Bijna alle partijen willen gaan bezuinigen op de zorg, maar de mate waarin loopt sterk uiteen.

Zo zal bij de VVD op de korte termijn 8,5 miljard worden bezuinigd op de zorg terwijl bij de SP maar 750 miljoen wordt gekort. Ook de PVV wil slechts 1,25 miljard bezuinigen, bij partijen als PvdA, CDA, D66, ChristenUnie en SGP wordt rond de 4 a 5 miljard gekort.

Behalve de PvdA en de SP willen alle partijen doorgaan met de marktwerking in de zorg. Deze twee partijen willen een volledige wijziging van het stelsel, zodat zorg een voorziening wordt.

Maar volgens het CPB is het onzeker hoeveel dit zal kosten en of de plannen op de korte termijn wel uitvoerbaar zullen zijn. Wel is zeker dat dit zal leiden tot een toename van wachtlijsten en wachttijden voor behandelingen.

Eigen risico
Volgens het CPB zorgt een verhoging van het eigen risico tot een rem op de uitgaven in de zorg: omdat verzekerden een prikken krijgen om zuinig te zijn. Bij D66 en VVD kan het eigen risico oplopen tot 500 euro, zo blijkt uit de programma’s.

Volgens het CPB zijn de gevolgen die de schuldencrisis hebben de ‘grote onbrekende speler’ in de berekeningen. “De partijen hebben zeer uiteenlopende keuzes gemaakt, meer nog dan bij vorige verkiezingen”, aldus directeur Coen Teulings van het CPB.

Door: NU.nl/Heleen Haverkort.